Czym są przejścia przeciwpożarowe i dlaczego warto je stosować?

Przez ściany i stropy budynków przechodzą instalacje wodne, kanalizacyjne, elektryczne i wentylacyjne. Wykonanie otworu w przegrodzie może jednak wpłynąć na jej właściwości przeciwpożarowe, ponieważ w czasie pożaru miejsce przejścia może stać się drogą przedostawania się ognia, dymu i gorących gazów. W poradniku wyjaśniamy, co to jest przejście ppoż., gdzie stosuje się takie rozwiązania i jakie wymagania trzeba uwzględnić. Pokazujemy też, dlaczego sposób wykonania ma znaczenie dla bezpieczeństwa budynku.

Przejścia ppoż. – co to jest i do czego służą?

Przejście instalacyjne to miejsce, w którym rura, kabel lub kanał wentylacyjny przechodzi przez ścianę albo strop. Jeżeli przegroda stanowi element oddzielenia przeciwpożarowego i oddziela od siebie strefy pożarowe, otwór musi zostać zamknięty tak, aby zachowała ona swoje parametry w warunkach pożaru. Zabezpieczenie ogranicza przedostawanie się ognia i dymu przez szczelinę wokół instalacji. Ogranicza też przenikanie ciepła, które mogłoby doprowadzić do zapłonu materiałów po drugiej stronie przegrody. Warto przy tym rozróżnić trzy pojęcia. Samo przejście to otwór, przez który poprowadzono instalację. Zabezpieczenie to wyrób zastosowany w tym otworze, na przykład masa ogniochronna, kołnierz pęczniejący lub otulina z wełny mineralnej. Systemowe rozwiązanie przeciwpożarowe to z kolei przebadany zestaw wyrobów, zamontowanych w określony sposób w danym typie przegrody, dla którego potwierdzono klasę odporności ogniowej. Sposób zabezpieczenia zależy od rodzaju instalacji, dlatego inne rozwiązanie stosuje się przy rurze z tworzywa, a inne przy wiązce kabli czy rurze stalowej.

Gdzie stosuje się przejścia instalacyjne przeciwpożarowe?

Przejścia instalacyjne przeciwpożarowe wykonuje się wszędzie tam, gdzie przez przegrodę o wymaganej odporności ogniowej przechodzi instalacja. Temat nie dotyczy wyłącznie rur, ale praktycznie każdej sieci prowadzonej przez ściany i stropy, w tym:

• instalacji wodno-kanalizacyjnych, często wykonanych z tworzyw sztucznych,

• rur stalowych w instalacjach grzewczych, gazowych i tryskaczowych,

• instalacji elektrycznych, czyli przewodów i kabli prowadzonych pojedynczo lub w wiązkach,

• instalacji HVAC, w tym kanałów wentylacyjnych i klimatyzacyjnych.

Każda z tych instalacji może zachowywać się w czasie pożaru inaczej, dlatego sposób jej zabezpieczenia należy dobrać odpowiednio do konkretnego rozwiązania. Zasada ta obejmuje także samą instalację przeciwpożarową, ponieważ rurociągi hydrantowe i tryskaczowe również przechodzą przez ściany i stropy.

Wymagania dotyczące przejść przeciwpożarowych

W przypadku elementów oddzielenia przeciwpożarowego przepusty instalacyjne powinny spełniać wymagania dotyczące odporności ogniowej określone dla danej przegrody. Omawiając przejścia ppoż. i wymagania z nimi związane, trzeba uwzględnić przede wszystkim:

• rodzaj i konstrukcję przegrody, czyli to, czy przejście wykonuje się w ścianie, czy w stropie,

• wymaganą klasę odporności ogniowej przegrody,

• rodzaj instalacji przechodzącej przez otwór,

• materiał, średnicę i sposób prowadzenia rury,

• rodzaj i grubość zastosowanej izolacji,

• sposób montażu opisany w dokumentacji systemu.

Nie istnieje jedno uniwersalne zabezpieczenie dla wszystkich przejść. Systemy przeciwpożarowe są badane w określonych konfiguracjach, dlatego ich właściwości są potwierdzone tylko w zakresie określonym w dokumentacji technicznej. Obejmuje ona m.in. klasyfikację ogniową, odpowiednią ocenę techniczną i instrukcję montażu producenta. W zależności od systemu wykonane przejście może być również oznaczone tabliczką z informacją o zastosowanym rozwiązaniu, co ułatwia późniejsze kontrole.

Jak dobiera się zabezpieczenie przejścia ppoż.?

Dobór zabezpieczenia zależy przede wszystkim od rodzaju instalacji, konstrukcji i klasy odporności ogniowej przegrody oraz parametrów samego przejścia. Znaczenie mają między innymi materiał i średnica rury, grubość ścianki, rodzaj izolacji oraz sposób prowadzenia przewodów. W przypadku przejść ppoż. dla rur stalowych odpowiednie rozwiązanie może różnić się w zależności od tych parametrów, dlatego nie wystarczy dobrać zabezpieczenia wyłącznie na podstawie materiału instalacji. Innych rozwiązań wymagają rury z tworzyw sztucznych, a innych kable czy kanały wentylacyjne. Dopiero po uwzględnieniu wszystkich istotnych czynników można wybrać właściwy system i sposób jego montażu. Zabezpieczenie powinno być wykonane zgodnie z dokumentacją konkretnego rozwiązania, a przejścia najlepiej uwzględnić już na etapie projektu, na przykład przy projektowaniu instalacji sanitarnych.

Dlaczego prawidłowe wykonanie przejść ppoż. ma znaczenie?

Przejścia instalacyjne są częścią szerszego systemu ochrony przeciwpożarowej budynku. Ściany i stropy oddzielające strefy pożarowe mają ograniczyć rozprzestrzenianie się ognia i dymu oraz dać czas na ewakuację. Nawet przegroda o wysokiej odporności ogniowej przestaje jednak spełniać swoją funkcję, jeśli miejsce przeprowadzenia instalacji zostanie niewłaściwie zabezpieczone. Prawidłowo wykonane przejścia zachowują ciągłość przegród i chronią poszczególne strefy budynku. Ograniczają też przedostawanie się dymu, który w czasie pożaru stanowi szczególnie duże zagrożenie dla ludzi. Ich wykonanie powinno odpowiadać projektowi i dokumentacji technicznej, co sprawdza się podczas odbiorów. Każda późniejsza zmiana, na przykład dołożenie kabla przez istniejące przejście, wymaga odtworzenia zabezpieczenia. Bez tego nawet dobrze zaprojektowane systemy ppoż. nie zapewnią pełnej ochrony.

Przejścia instalacyjne ppoż. zabezpieczają miejsca, w których rury, kable i kanały naruszają ciągłość ścian i stropów. Ich sposób wykonania zależy od rodzaju instalacji i przegrody, a skuteczne są wyłącznie rozwiązania systemowe stosowane zgodnie z dokumentacją producenta.

W Pa-Ko wykonujemy instalacje sanitarne, elektryczne oraz HVAC, dlatego prawidłowe prowadzenie i zabezpieczanie przewodów w przegrodach jest stałą częścią naszych realizacji. Jeżeli planujesz wykonanie instalacji w nowym lub modernizowanym obiekcie, skontaktuj się z nami i omów zakres prac oraz rozwiązania dopasowane do konkretnej inwestycji